Maiatzaren 9an Solluben borrokan

Igandean Bermeo eta Mungia arteko borroka indartsu eta zartatsuak azaltzen dira Eguna egunkarian. Sollube gainditu eta menpean hartu behar zuten indar militarrak errepublikaren eta jaurlaritzaren aldeko mutilen eskuetatik. Eta ez zuten
ideia hobeagorik izan itsasoan zeuden untzien bateriak erabiltzea baino. Honela deskribatzen du titularrak: "Sollube'ko joaldi indartsu ta zaratatsuak
Egun osuan eten barik jardun zan mendi orretan.- Gabeko amaiketan oraindik burruka bizietan iñarduen gure gudariak.- Egazkiñen ordez artilleria erabilli eben atzo paxistak, areik be lan ugari egin eben arren.- Gure mutilak arerioari zigorrik andiena leporatzen dautse.- Sollube mendia paxista askoren ondamendi izango da".

SOLLUBEKO ESTRATEGIAREN ANALISIA
Solluben indar oso ezberdinen arteko desoreka agirian gelditzen da. Armada oso abtek dituen baliapideak (artileria, hegazkinak, itsasontziak, infanteriaz gain) eskas armatuta dagoen gudari batzuen kontra doaz: anti-aereorik gabe, artileriarik gabe, itsasindarrik gabe... egunkarian aipatzen dutenez, bayonetarekin borrokatu behar zuten, oinezkoak hurbiltzen zirenean! Honela dio:
SOLLUBE'N
Gure gudarien indarraz arrituta gagoz. Euretzaz esan daikegun guztia motz da. Eurak goratu ta txalotuteko agertu daikeguna, txiki.
Gudateko joaldirik gogorrenak Sollube alde onetan egiten dirala esaten gendun arañegun.
Joaldiok egun aretan bezin gartsu, indartsu, gordin eta zaratatsu jarraitzen eben atzo. Atzo gogorrago oraindik gure ustez.
Arerioak egazkiñak goiz-goizetik erabili zitun. Ez orraitik aurre-egunean beste. Atzoko joaldiak artilleriagaz egin zitun. Artilleria izan zan burrukalari gogorren.
Egazkiñak ondo lagundu eutsen.
Lau joaldi egin ziran atzo.
Joaldi garratzak, odoltsuak.
Paxistak tarte bat artuaz, moltso bat saru(?) nai izan ebeb alde aretatik. Ezin orraitik.
Orrelako gurari guztiak bertan bera laga-eragiteko an egozan gure gudariak.
Tankien aurrez-aurre eskuko bonbekaz eta bein baño sarriagotan bayonetiagaz bestien gorputzerako sartuaz.
Gure gudarien buru-eskintzea (eroismua) zenbaterañokua dan atzo ezagutu al izan gendun.
Guztiak gizon bat legez, arerioaren ganera jaurtiten ziran, arerio orreri bideak sarratzeko asmotan.
Gurari ori lortu ebenik ezin ukatu.
Atzeratu ala, baña arerioak gizonak galtzeagaitik ardurarik ez dau-eta, guztiak erositako gizonak diralako, barriro batu ta aurrera egiteko gogoak agertzen zitun.
Aurrerakada bakotxeko gizonak-gizon betiko jausten ziran. Ala ta be arerioa zelan edo alan batu, ta zoratuta lez, nora jo ezekiala, aurrera egiteko asmotan agerzen zan, agintariak orretaraxe beartuten ebelako.
Joaldiak joaldi, zerbait lortu eban. Baña gure gudariak aintzaz bete ziran atzoko burrukaldi gogorretan.

Maiatzaren 8an borroka gordinak

Maiatzeko lehen astea bukatzear dagoela, Eguna egunkariak, Bermeotik aurreratuz, Sollube mendiaren inguruetan borroka latzak gertatu zirela adierazten du. Izenburuak honela dio "Burruka gordiñak Sollube'pean"
Eta datu zehatzak ematen ditu aurrerago: "Gudete au asi zanetik onako joaldirik indartsu ta zaratatsuenak izan dira atzo egin ziranak. Egazkiñak etengabeko lanean, mendiak suz beteten.- Sei tanke arerioari ezerstu ta mendian bera jaurti.- Gure mutillak oin bat be ezeben atzeratu".

Maiatzaren seian bakea mendietan

Maiatzaren lehen osteguneko Eguna egunkarian bakea zen nagusi: eguraldi ona egin zuen arren, frente ezberdinetan, baketsu egon zirela adierazten dute kazetariek:
Egun baketsua izan zan atzokua gure mendietan.
Bermeo'tik Eub'raño kañoiak sua jaurtiten ekin eben eta pusillak lanean ibilli ziran, baña ondorenik barikl.- Paxisten egazkiñak guda-oñak eta guda-atzeak suagatzen.. Burrukaldi gogorrak gertuten?
Zer esan gitxi emoten dausku atzoko egunak.
Eguraldi argi ta garbia zan goizetik."
Lehen orrialdean ere bi argazki agertzen dira, nazio arteko egunkarietatik hartuta.
Ezkerrean nazien buruzagi bat Salamancan agertzen da. Eskuinean Gernikako bonbardaketari buruzko gogoeta bat.
Paxistak, egazkiñak erabiliaz, lan ugari egingo ete ebeb bildurretan ibilli giñan.
Gure bildurrak okerrekoak izan ziran orraitik.
Aspaldion egin diran joaldi gogor eta burrukaldi gordiñen ondoren, atzoko eguna bake-eguna izan zan.
Joaldiak egin ziran, egia da, baña indarrik barik".

IRUDI PARE BAT
Lehen orrialdean ere bi irudi agertzen dira, gerraren alde ezberdina ilustratzeko:
ezkerraldean nazien buruzagi bat Salamanca hirian desfile batean; eta eskuinean, Gernika bonbardatu zuten hegazkinak Francorenak ez zirela esateko "Daily Heraldetik hartutako txiste bat, abisiniako umeen arteko elkarrizketa batekin.

Maiatzaren bostean Bermeon borrokan

Maiatzaren bostean, asteazkenez, Bermeo eta Bizkaiko kostaldea zeuden frontean murgilduta, Eguna egunkariaren lehen orrialdean ikus dezakegunez:
"EUZKO GUDA-OÑETAN
Añeto mendia artu eben atzo gure gudariak
Zornotza ingurutan be joaldi gogor ta goriñak egin ziran.- Gure kañoiak Sebigain mendiko paxisten esiak jo ta suz bete zituen.- Paxisten egazkiñen lanak.
SOLLUBEPEAN
Bermeo'ra begira doguz begiak. Joaldi gogor eta setatsuen erri bat da oraingoan itxas-erri au.
Paxistak erri onetan sartutiaz damututa dagozanik ezin ukatu.
Aurreregi sartu zirala konturatu ziran onezkero.
Lenengo beroaldian Bilbao'raño sartzeko izan ba'ziran, Bermeo artze onek garrantzirik eta ardurarik ezeban izango eurentzat.
Baña gaur dagozan eran, Bermeo erri barruan aurrerarik egin ezinda geratzea kaltegarri ta etenkor izango dala eurentzat agertzea ez da beste munduko gauza.
Sukarrietako bidea gure suen mende dago; gure gudarien eskuetan esate baterako. Orrela Bermeo'n dagozanak laguntasunik eta indarrik ezin artu Gernikan dagozenetatik.
Bide bat bakarra geratzen yakoe: itxasoa: Gernika'ko ibaia su artean igarotzea ez da orraitik errez. Azkenengo egun baten motor bik eruan eben zoria eruateko arriskuan duaz erretara duazanak. Eta paxistak ez dabe adorerik orretarako.
Bermeo'n eutsi eziñez, an barruan dagozan gudariak alegiñak alegin egiten ditue, Gernika'gaz alkartu ta emengo gudarien laguntzea bilatu naiean. Alperrik orraitik.
Gure mutillak ez dagoz bidea zabalik lagateko.