Maiatzaren 8an borroka gordinak

Maiatzeko lehen astea bukatzear dagoela, Eguna egunkariak, Bermeotik aurreratuz, Sollube mendiaren inguruetan borroka latzak gertatu zirela adierazten du. Izenburuak honela dio "Burruka gordiñak Sollube'pean"
Eta datu zehatzak ematen ditu aurrerago: "Gudete au asi zanetik onako joaldirik indartsu ta zaratatsuenak izan dira atzo egin ziranak. Egazkiñak etengabeko lanean, mendiak suz beteten.- Sei tanke arerioari ezerstu ta mendian bera jaurti.- Gure mutillak oin bat be ezeben atzeratu".

Maiatzaren zazpian mendiak sutan

Maiatzaren 7an, ostiralez, gerra bere gordintasun guztiarekin dator Eguna egunkarian. Gero eta krudelago izango den estrategia militarra agirian gelditzen da:

• egunez, hegazkinak eta artileria fronteko lubakiak eta inguruak txikitu egingo dituzte, infanteria etorri baino lehen.
• gabaz gudariak saiatuko dira lurra berreskuratzen lekuak hobeto ezagutzearen abantailarekin

Hori islatzen du lehen orrialdeak:
Arerioak bere joaldiak barriri asi dauz
Atzo itxasoz eta legorrez gure mendiak suz beteten jarraitu eban.- Gure mutillak, suaren aurrean kikildu ta ikaratu barik, arerioari aurpegi emoten jakin eben. Gabean eurak ziran joaldiak asten zituenak

Maiatzaren seian bakea mendietan

Maiatzaren lehen osteguneko Eguna egunkarian bakea zen nagusi: eguraldi ona egin zuen arren, frente ezberdinetan, baketsu egon zirela adierazten dute kazetariek:
Egun baketsua izan zan atzokua gure mendietan.
Bermeo'tik Eub'raño kañoiak sua jaurtiten ekin eben eta pusillak lanean ibilli ziran, baña ondorenik barikl.- Paxisten egazkiñak guda-oñak eta guda-atzeak suagatzen.. Burrukaldi gogorrak gertuten?
Zer esan gitxi emoten dausku atzoko egunak.
Eguraldi argi ta garbia zan goizetik."
Lehen orrialdean ere bi argazki agertzen dira, nazio arteko egunkarietatik hartuta.
Ezkerrean nazien buruzagi bat Salamancan agertzen da. Eskuinean Gernikako bonbardaketari buruzko gogoeta bat.
Paxistak, egazkiñak erabiliaz, lan ugari egingo ete ebeb bildurretan ibilli giñan.
Gure bildurrak okerrekoak izan ziran orraitik.
Aspaldion egin diran joaldi gogor eta burrukaldi gordiñen ondoren, atzoko eguna bake-eguna izan zan.
Joaldiak egin ziran, egia da, baña indarrik barik".

IRUDI PARE BAT
Lehen orrialdean ere bi irudi agertzen dira, gerraren alde ezberdina ilustratzeko:
ezkerraldean nazien buruzagi bat Salamanca hirian desfile batean; eta eskuinean, Gernika bonbardatu zuten hegazkinak Francorenak ez zirela esateko "Daily Heraldetik hartutako txiste bat, abisiniako umeen arteko elkarrizketa batekin.

Maiatzaren bostean Bermeon borrokan

Maiatzaren bostean, asteazkenez, Bermeo eta Bizkaiko kostaldea zeuden frontean murgilduta, Eguna egunkariaren lehen orrialdean ikus dezakegunez:
"EUZKO GUDA-OÑETAN
Añeto mendia artu eben atzo gure gudariak
Zornotza ingurutan be joaldi gogor ta goriñak egin ziran.- Gure kañoiak Sebigain mendiko paxisten esiak jo ta suz bete zituen.- Paxisten egazkiñen lanak.
SOLLUBEPEAN
Bermeo'ra begira doguz begiak. Joaldi gogor eta setatsuen erri bat da oraingoan itxas-erri au.
Paxistak erri onetan sartutiaz damututa dagozanik ezin ukatu.
Aurreregi sartu zirala konturatu ziran onezkero.
Lenengo beroaldian Bilbao'raño sartzeko izan ba'ziran, Bermeo artze onek garrantzirik eta ardurarik ezeban izango eurentzat.
Baña gaur dagozan eran, Bermeo erri barruan aurrerarik egin ezinda geratzea kaltegarri ta etenkor izango dala eurentzat agertzea ez da beste munduko gauza.
Sukarrietako bidea gure suen mende dago; gure gudarien eskuetan esate baterako. Orrela Bermeo'n dagozanak laguntasunik eta indarrik ezin artu Gernikan dagozenetatik.
Bide bat bakarra geratzen yakoe: itxasoa: Gernika'ko ibaia su artean igarotzea ez da orraitik errez. Azkenengo egun baten motor bik eruan eben zoria eruateko arriskuan duaz erretara duazanak. Eta paxistak ez dabe adorerik orretarako.
Bermeo'n eutsi eziñez, an barruan dagozan gudariak alegiñak alegin egiten ditue, Gernika'gaz alkartu ta emengo gudarien laguntzea bilatu naiean. Alperrik orraitik.
Gure mutillak ez dagoz bidea zabalik lagateko.

Maiatzaren lauan ezin argitaratuz

Gerra Zibilaren krudeltasunean, Eguna egunkaria argitaratu ezinik gelditzen zen behin baino gehiagotan. Igandean 104 zenbakia atera ondoren, asteazkenerarte, maiatzak 5erarte ezin izan zuten 105 alea kaleratu.
ZERGATIK?
Horren arrazoia segurueniki, barruko orrialdeetan topatzen ditugun berriak izango zen: "Guda-otsak
Euzko guda-oñetako joaldi indartsu ta beruak.- Paxisten egazkiñen lanak.- Gernika inguruetan arerioak, italiarrak bereziki artu izan daben zigorraª
Beti ere, ikuspegia, defentsan zegoen gobernuarenena dela ikusi daiteke: dotazio militarra txikia baina indarrak eta gogoa ez zen eskaxa!

LAUAXETAREN FALTA
Aurreko astean ere galera handia izan zuen Eguna egunkariak: bere kolaboratzaile gazte eta zorrotza zen Lauaxeta, Gernikan gertatutakoa ikustera joan zenean, harrapatu eta atxilotu egin zuten.

Maiatzaren bian joaldi gogorrak

Maiatzaren 2an joaldi gogorrak aipatzen dira Eguna egunkariaren lehen orrian. Hilabete luze Ipar Frontea astitzen hasi zirenetik pasatuta zegoen, eta igande honetan igertzen zen nekea eta sufrimendua:

EUZKO GUDA-OÑETAN
Atzoko joaldi gogor eta indartsuak
Muniketa tontorrean milla baja gitxienez egin yakozan arerioari.- Sollube'ren oñetan burrukaldi beruak.- Arma ugari laga eben paxistak gure eskuetan. Gudontziak guda-oñak suagatzen

BUELTA EMAN NAHIAN
Eta azken orrialdean langileen eguna ospatzeaz gain, Espainiako beste fronteetan gertatzen zena aipatzen da, animoak igotze aldera:

"Errepublikaren joaldi gogor ta indartsuak dira guda oin guztietan.
Mayatza'ren lenengo eguna andikiro ospatu dabe erririk geienetan.- “España” urperatu orduko azpi-gogor baten billa ibilli zala uste da.- Italian jaiotzak geitu ta ugaritzeko asmoz sariak.- Frantziako gudontzia Castro Urdiales'era."

Maiatzaren lehena, itsasoan borrokan

Maiatzaren lehen egunean, Eguna egunkariak esaldi sakon batekin irekitzen du, gogoeta bezala "Larri-aldietan agertu biar da sendotasuna. Jolas-aldian edonor da baikor ta adoretsu.
Jarraian itsasoan geratutakoaren berri ematen du: "España" itxas lapurra betiko ondoratuta geratu da.
Santander aurrean, ingeles merkante bateri jarraitzen asi zanean, egazkinlariak bonbak jaurti ta ondoratzea lortu eban.- "Velasco", mariñelak jasoten.- Itxasertzetik lau millara, antxe geratu da betiko.- Alemaniarrak "España,,'ko buru? "España,,'ren ondoratzeak poza ta adorea gure gudarietan