Mostrando entradas con la etiqueta bonbardaketa. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta bonbardaketa. Mostrar todas las entradas

2017/04/19

Galdutako Udabarria

Galdakaon 1937an Plazakoetxeko errefugioan 14 galdakoztar hil ziren. Pedro Jugok kontatzen digu zehatz-mehatz nola gertatu zen, bera bertan egon zelako,  Moises Jugo y Abasolo bere anaiarekin batera.
Eleizako liburuan begiratuta, Jose Mari apaizaren laguntzarekin, Maiatzeko egun beltz horretan, 14 pertsona hil ziren errefugioan, argazki hauetan ikusi daitekenez.
EL DÍA NEGRO PARA GALDAKAO
El día más negro de esa primavera fue el 19 de Mayo; tras oír las sirenas que avisaban de la llegada de los aviones, muchas mujeres y niños se refugiaron como de costumbre en el túnel de Plazacoeche. En realidad era una cueva porticada, que cubría el río de Basabe, desde la trasera del antiguo cine hasta la casa de los Guerediaga, lugar en que desembocaba al Ibaizabal, cerca de la parada del tranvía y de la taberna de Totorica.
Esa mañana había venido el biplano que llamaban “el alcahuete” a fotografiar las posiciones enemigas, y tras unas horas, la escuadrilla de bombarderos acertó a taponar las bocas del refugio con sendas bombas.
El resultado 14 personas muertas “a consecuencia del bombardeo”:
  • 3 niñas de tres, cinco y seis años (dos de ellas hermanas) y
  • 1 niño de un año
  • 3 madres que cuidaban a sus criaturas y que murieron junto a ellas
  • 1 mujer joven de 17 años que murió junto a su madre
  • 2 chicos jóvenes de 11 y 15 años: el primero era el hermano de Pedro Jugo, Moisés
  • 4 mujeres adultas, de 35, 51, 56 y 87 años
En este vídeo podemos encontrar los testimonios y reflexiones de 12 personas que vivieron y han profundizado sobre aquella Primavera Perdida.

PARA SABER/HACER MAS:
  1. Lee la Guía de la Propuesta Didáctica con la letra de la canción y su traducción.
  2. Puedes descargarte el DVD (imagen .ISO) y grabarlo en tu ordenador para verlo tranquilamente  y comentarlo con tu familia o amistades.
  3.  Repasa los datos de los libros de fallecidos durante los años 1936 y 1937 de la Iglesia de Galdakao.
  4. Mira las fotos sacadas del documental: compártelas con quienes puedan estar interesados en neustra historia 
  5. Lee la Nota de Prensa que resume las ideas fundamentales del proyecto 
  6. Difunde el vídeo-resumen del documental Galdutako Udabarria ;-)

2010/04/26

Apirilaren 26an Gernikako bonbardaketa

1937ko Apirilaren 26an ez zen Eguna egunkaria argitaratu; gutxienez, hemeroteketan ez da agertzen orduko alerik.
Baina egun beltz hori bizi zuten pertsonek oso ondo gogoratzen dute. Adibidez Lourdes Alberdi, Azkoitin 1917gn urtean jaio zena. Lourdes bere jaioterritik alde eginda zegoen, familia politikan inplikatuta zegoelako; Mundakan zegoen bizitzen udaberri horretan, eta apirilaren 26an Gernikara joan zen eguna pasatzera. Lourdesekin batera, Patxi Ansola, Benita Imaz, Fructuoso Perez Arrospide, Antonio Zabala, Benigna Olabarria, Margarite Albizu, Fermin Ereño, Edurne Egino,
Hauxe da oroimen haietatik ikasi dezakeguna.


ESKERRAK
Bideoan agertzen diren pertsona nausiak kontaktatzeko, Iñaki Murua, Juan de la Vega, Jonan Agirre, Joseba Esnal, Periko eta beste lagun eta lankide askori eskerrak eman nahi dizkizuet, bihotzez.

2010/04/20

Apirilaren 20an Bilboko bonbardaketa

Apirilaren 20ko Eguna egunkariak Bilbon izandako bonbardaketak eta berauen ondorioak azaltzen dira. Honela dio lehen orrialdeak
IGANDEAN BILBAO'N
Paxisten egazkiñak koldarkeriz beteta Bilbao suagatu eben
Kale ugaritan katelak (kalteak) egin ebezan.- Garezti ordaindu eben agazkiñak euren ausarkeria.- Egazkin bi lurrera.- Bata Arrigorriaga eta Galdames bitartean, bestea Legutiano ingurutan.- Alemaniarrak Euzkadi'n.- Bonben kaltiak.- Illak eta zaurituak.- Gure egazkinlarien adorea eta ertzañen lan txalogarria.

2010/04/09

Apirilaren 9an bare eguna baina

1937ko Apirilaren 9ko Eguna Egunkarian, egun lasaia izan zela aitortzen du aurreko ostegunagatik. Honela dio:
"EUZKO GUDA-OÑETAN
Bare eguna izan zan atzokua gure mendietan
Urkiola eta Barazar aldetan joaldi makalak egin ziran.- Paxisten egazkiñak, eguraldi ederra egonagaitik, berandurate etziran agertu.- Gure aldekuak Gasteiz, Miranda, Alsasua eta Burgos'ko guda-tokiak suagatu ebezan. Lendakari agurgarriaren itzaldiak gudarien kemen eta sendotasuna indartu ta berotu dauz."

APIRILEKO LEHEN OSTIRALA BARAU EGUNA
Baina ostiral horretan baraurik gelditu zen bat baino gehiago. Hegazkinak agertu ziren Araba eta Burgos aldetik etorrita, eta herri, auzo eta mendi askotan bere bonbak sakabanatu zituzten.
Adibidez, Galdakaon bere urtebetetzea ospatu nahi zuen Victor Altamira auzokoa.
Bere etxetik irten eta pozez beterik zihoan mutilak, auzoan bertan bonbak erortzen ikusi zituen. Hona hemen bere testigantza.

2010/04/02

Apirilak 2an guda oinetan jo ta ke

1937ko Apirilaren 2ko Eguna egunkarian, Durangon gertatutakoaren kolpea digeritu ezinik zebiltzan: Zergatik erlijioagatik borrokatzen dutela esaten duten horiek, horrenbeste min jende arruntari eta eliza ingurukoei?
Honela hasten da ostiraleko Eguna sei zutabetara:
Euzkadi'ko guda-oñetan jo ta ke
Azpian azalpen testu telegrafikoa:
Faxistak, indar guztiak batuta, era guztietako armak erabilliaz aurrera egin nai izan dabe, baña gure gudarien adore eta kemenaren aurrean geratu bearrean aurkitu dira.- Lekeitio'ko guda-onetan paxistak anka jokuan.- Egazkin bi lurrera jaurti paxistei.
Lehen orrialdeko argazkiak Durangon gertatutakoari eskaintzen dizkiote, datu gehiago emanez, "DURANGO'KO suagaketen ondoren" izenburupean.

2010/04/01

Apirilaren batean Durangoko bonbardaketa


1937ko Apirilaren lehen Egunak Durangoko bonbardaketaren berri ematen zuen, lehen orrialde osoa bertan ikusitakoari eta sentitutako amorruari bide emanez.(Transkripzioa GoogleDoc honetan ikusi daiteke).
Gertatu ziren triskatzak horren handiak izanik, azken orrialdean ere zati on bat hartu zuen, egindako kalteen deskripzioa, eta zaurituta gertatu zirenen zerrenda:
Kalietan, bonbak gitixi ba'lira lez, gure egazkiñak, osakuntzak egiten, Bilbaon gaizotegian, ilak (iluntzean 79 izren, zaurituak eundaka)
Bukaeran zauritutako zenbaiten izen abizenak agertzen dira, irudian ikusi daitekeenez.

2010/03/31

Asteazkenean Durango berri bihurtu zen

1937ko Martxoaren azken egunean Durango bihurtu zen berriaren iturri. Hemeroketan ez dugu egun horretako alerik ikusi. Baina biharamoneko egunkarian deskripzio zehatzak datoz, asteazken horretan gertatu zenaz. Egunaren transkripzioa GoogleDocsen aurkitu dezakezu

LEKUKO BATEN KONTAKIZUNA
Andikonako bere baserrian egon zen Pilar, hegazkinak hurbildu zirenean. Ikus/entzun Pilar Lazpitaren gogoeta-oroimenak, zorigaitzeko egun horretaz.


EGUNAREN LEHEN ORRIALDEAN
Apirilaren leheneko Eguna egunkariak honela dio:
EGAZKINAK DATOZ
Ane Deunaren torre zarreko kanpayak ots egin eta zurtasuna iragarri dabenian, durangar asko oyean dagoz.
Beste asko, emakumiak batez bere, eleizetan bananduta Goki Jaunari eguneko otoitzak egin eta meza deuna entzuten. Gure kistartasuna ez bai'da oraindik galdu, sendotu eta bizitu baño.
Kanpayak entzun arren askok jaramon gitxi egin dabe, bestetan lez orriak jaurtitn etorriko zan egazkin banakaren bat izango dalakuan.
Baña bat ez, iru, sei, amar, amairu egazkin agertu dira Otxandiano-Elgeta mendien artetik.
Zarrapada bizia erria. Itsumustuan asko nora jo jakin ezinda.
Eleizetan dagozanak euretan geratu dira.
Kapantorreko erlojuak saspi ta erdiak jo ditu.